इन्फोग्राफिक 2

आता थोडक्‍यात इन्फोग्राफिक म्हणजे काय हे तुम्हाला कळालं असेल असं गृहीत धरतो. तसं बघितलं तर इन्फोग्राफिकची सुरुवात फार पूर्वीपासून झाली असं म्हणायला हरकत नाही. उदाहरणार्थ म्हणजे खाली दिलेलं चित्रे पाहा.

जगप्रसिद्ध चित्रकार लिओनार्दो दा विंची याने काढलेली ही चित्रे. कोणतीही आधुनिक सामग्री उपलब्ध नसताना हे अशा प्रकारचे परफेक्‍ट ड्रॉइंग काढणे म्हणजे.. केवळ ग्रेट! चित्र आणि माहिती (शब्द) यांचा एकत्रित वापर इथे बघायला मिळतो.
क्‍लिष्ट, सहजपणे न कळणाऱ्या गोष्टी सोपेपणाने इन्फोग्राफिक्‍सच्या माध्यमातून मांडता येतात. परंतु, केवळ लिखित मजकूर जशाच्या तशा "इलस्ट्रेशन'च्या स्वरूपात मांडणे म्हणजे "इन्फोग्राफिक' नव्हे. माहितीची सुत्रबद्ध मांडणी, त्यातील घटकांचा एकमेकांशी असलेला संबंध याद्वारे सुसंबंधित माहिती वाचकांपर्यंत पोचविणे "ग्राफिक्‍स'मध्ये अपेक्षित आहे. तुम्हाला सगळ्यांना सध्या चर्चेत असलेला ग्रीन हाऊस इफेक्‍ट किंवा मराठीत हरितगृह परिणाम याची माहिती असेल. पण आता ही सगळी शास्त्रीय माहिती म्हणजे ग्रीन हाऊस इफेक्‍ट म्हणजे नक्की काय? तो कशामुळे होतो? त्याचा परिणाम पृथ्वी, मानव, वनस्पती यांच्यावर काय होतो. हे सगळं शब्दांत सांगायचं म्हणजे????? नकोच ते.
हीच माहीती इन्फोग्राफिकच्या माध्यमातून लोकांपुढे मांडली तर ती किती सोपी होते ते खालच्या चित्रात पाहा.

नुसती माहितीच नाही तर, एखादी घटनासुद्धा तुम्ही ती घटना कशी घडली हे इन्फोग्राफिकच्या माध्यमातून लोकांना दाखवू शकता. खालील चित्र पाहा. World Trade Center झालेल्या हल्ल्यांची घटना सांगणारे हे इन्फोग्राफिक आहे.

आज एवढंच. आता पुढच्या पोस्टपासून इन्फोग्राफिक्‍सचे प्रकार कोणते? ते तयार करताना काय काळजी घ्यावी लागते याची माहिती घेऊ.

नमस्कार मित्रांनो

सर्वप्रथम माफी मागतो, नवीन पोस्ट न टाकल्याबद्दल. पण नाईलाज आहे. चांगलाच आजारी पडलोय. अजून दोन दिवस तरी काही नवीन पोस्ट टाकता येइल अशी शक्यता दिसत नाहीये. सोमवारपासून पुन्हा नियमित लेखन करण्याचा प्रयत्न करणार आहे. पुन्हा एकदा माफी मागतो.
भेटू तर मग पुन्हा सोमवारपासून.....

अक्षर अवयव

योग्य पद्धतीने लेखणी धरली आहें याची खात्री झाल्यानंतर आपण अक्षरांच्या अवयवांबद्दल माहिती करून घेऊ. खालील चित्रावरून आपल्याला अक्षरांचे अवयव समजतील. हे अवयव काढण्याचा सराव केल्यास त्यावरून सुलेखन करणे सोपे जाईल.

अक्षरउंची
देवनागरी लिपी लिहिताना तुम्ही ज्या कटनीब किंवा मार्करचा वापर करणार आहात त्या साधनापासून काढलेल्या शिरोरेषेच्या जाडीच्या आठ पट अक्षरांची उंची असावी. मात्रा आणि उकार यांना ती चार पट असावी. यासाठी खालील आकृती पाहा.
Thanks Prabhakar
For more info: prabhakar.bhosale@gmail.com

लेखनसाहित्य

देवनागरी लिहण्यासाठी बाजारात कटनिब, मार्कर, बोरू सहजासहजी उपलब्ध आहेत. आईसकॅंडीमधील लाकडी चपटी काडीला शेजारी दाखविल्याप्रमाणे काप घेतल्यास त्यानेही तुम्ही देवनागरी लिहू शकता. कापाची जाडी कमी जास्त ही करता येते. सराव करण्यासाठी ग्राफ पेपरचा वापर करावा. म्हणजे अक्षरांच्या शिरोरेषा आणि दंड काटकोनात येण्यास मदत होईल.

लेखनपद्धत
देवनागरी लिपीतील अक्षरांचा ओघ हा वरून खाली आणि डावीकडून उजवीकडे असतो. देवनागरी वळणे अचूक आणि आकर्षक येण्यासाठी शेजारील आकृतीवरून आपण देवनागरी लिहिण्यासाठी लेखणी नीट धरली आहे की नाही याची खात्री होईल.

Thanks Prabhakar
For more info: prabhakar.bhosale@gmail.com

इन्फोग्राफिक्‍स...

नमस्कार दोस्तांनो...

तुमच्यापैकी जे आर्टिस्ट वर्तमानपत्राशी संबंधित आहेत ते या शब्दाशी परिचित असतील. इतरांना हा प्रकार माहित असण्याचं फारसं कारण नाही; पण इन्फोग्राफिक हा प्रकार इतका इंटरेस्टिंग आहे की बस. पण त्यासाठी इन्फोग्राफिक म्हणजे काय ते कसे तयार करायचे आणि ते कसे बघायचे या सगळ्यामागे एक शास्त्र आहे. थांबा! घाबरू नका शास्त्र म्हणजे थोडं अवघड होतय ना!. मग आपण त्याला पद्धत असं म्हणू. एकदा की ही पद्धत तुम्हाला समजली की झालं. तुम्ही माझ्याइतकाच त्याचा आनंद घ्यायला लागाल. मला स्वतःला इन्फग्राफिक्‍समधले फार काही कळत नव्हतं. "सकाळ'मध्ये न्यूजपेपर आर्टिस्ट म्हणून काम करताना प्रसिद्ध इन्फोग्राफर पीटर आँग आणि 'न्यूज विक'चे आर्ट डिरेक्‍टर कार्ल गुड यांच्याबरोबर त्यांच्या वर्कशॉपमध्ये, सेमिनारमध्ये काम करण्याची संधी मिळाली आणि या विषयाकडे बघण्याचा माझा दृष्टीकोनच बदलून गेला.
फार बडबड झाली नाही का.... आता प्रत्यक्ष विषयाकडे जाऊ.. (एका किंवा दोन पोस्टमध्ये हा विषय कव्हर होणारा नसल्यामुळे तुम्हाला बऱ्याच संयमाची आवश्‍यकता आहे.)


इन्फोग्राफिक म्हणजे काय?

इन्फोग्राफिकची अगदी सोपी व्याख्या पुढीलप्रमाणे करता येईल..चित्र, शब्द आणि छायाचित्र यांची एकत्रितरित्या केलेली मांडणी म्हणजे इन्फोग्राफिक की ज्याद्वारे वाचकाला, तो वाचत असलेल्या गोष्टीची माहिती कमीत कमी शब्दात आणि कमी वेळेत पण अधिक चांगली मिळावी. आता तुम्ही म्हणाल की हे का झेंगट आहे? थांबा, उदाहरणासह सांगतो. ज्यावेळी अॅपल कंपनीनी आयफोन लॉंच केला त्यावेळी संपूर्ण जगभरात त्याविषयी उत्सूकता होती. आता जर का मला ही माहिती तुम्हाला शब्दांत सांगायची झाली तर एकवेळ भरपूर मोठ्ठी माहिती मी लिहू पण शकेन पण.... ती तुम्हाला वाचायला आवडेल? आणि ती किती समजेल? पण समजा हीच माहिती मी तुम्हाला दाखलवी तर?????... हेच इन्फोग्राफिक.. खालील इन्फोग्राफिक बघा.


यामध्ये आयफोन कसा आहे? तो कसा दिसतो? त्याची वैशिष्टे काय? ही सगळी माहिती आहे पण मुख्य म्हणजे ती तुम्हाला दिसतीये सुद्धा. एखादी माहिती शब्दांतून सांगण्यापेक्षाती प्रत्यक्ष दाखवणं म्हणजेच इन्फोग्राफिक..... हूशऽऽऽऽऽऽ... आज इथेच थांबू. पुढील माहिती लवकरंच... विषय आवडला असेल (नसेल) तर जरूर कॉमेंट करा. किंवा मेल करा.. kiran.velhankar@gmail.com

लेखणी पकडावी कशी?

देवनागरी लिहिताना लेखणीची पकड योग्य प्रकारे नसेल तर देवनागरी लिपीतील गोडवा नाहीसा होतो. अक्षरांमधील जाड आणि नितळ फाटे हे लेखणी योग्य पद्धतीने पकडले तरच साध्य करता येतात. शेजारील आकृतीत देवनागरी लिहिताना लेखणी कशी पकडावी हे दाखविले आहे. लेखणी पकडण्याची योग्य पद्धत ही अक्षर सुधारण्यासाठी सर्वांत महत्त्वाची ठरते.

Thanks Prabhakar.

For more info... prabhakar.bhosale@gmail.com

फोटोशॉपमध्ये पाण्याचा थेंब

नमस्कार मित्रांनो,
आज आपण फोटोशॉपचा वापर करून पाण्याचा थेंब कसा तयार करायचा ते बघूयात. सगळ्यात आधी ज्या इमेजवर तुम्हाला हा थेंब तयार करायचा आहे ती इमेज ओपन करा. मी इथे त्यासाठी एका पानाचा फोटो निवडला आहे. फोटो ओपन झाल्यावर पुढे दिल्याप्रमाणे कृती करत जा.
1) इमेज वर एक नवीन लेअर ऍड करून त्यावर एलिप्टिकल मॉर्की टूलचा ( Elliptcal Marqee Tool) वापर करून तुम्हाला ज्या आकाराचा थेंब तयार करायचा आहे त्या आकाराचा एरिया सिलेक्‍ट करा. अर्थात तुम्ही तुम्हाला हव्या त्या आकाराचा थेंब तयार करू शकता.

2) आता किबोर्डवरील D ही की दाबा. त्यामुळे बॅकग्राउंड कलर व्हाईट आणि फोरग्राऊंड कलर ब्लॅक होईल.
3) सिलेक्‍शन अॅक्‍टीव असतानाच ग्रेडीयंट टूल सिलेक्‍ट करून त्यामधील लिनिअर ग्रेडियंट हा ऑप्शन सिलेक्‍ट करा. सगळं सांगितल्याप्रमाणे झालं असेल तर तुम्हाला पुढीलप्रमाणे ग्रेडियंट टूलबार दिसेल.

4) टूलचा वापर करण्याआधी ग्रेडियंट डावीकडून उजवीकडे (डार्क टू लाईट) जात आहे ना याची खात्री करून घ्या. त्याचबरोबर ग्रेडियंट टूलबारवरील सगळ्यात उजवीकडील रिव्हर्स हा ऑप्शन डिसिलेक्‍ट असला पाहिजे. जर तुम्हाला ब्लॅक अँड व्हाऊट ग्रेडियंट दिसत नसेल तर ग्रेडियंट ऑप्शन्सवर क्‍लिक करून त्यातील ब्लॅक अँड व्हाईट ग्रेडियंट ऑप्शन सिलेक्‍ट करा.
5 ) आता ग्रेडियंट तयार करू. आकृतीत दाखविलेल्या अँगलप्रमाणे लेफ्ट टू राईट ग्रेडियंट तयार करा.

6) ग्रेडियंट फिल झाल्यावर कंट्रोल की दाबून ठेऊन D प्रेस करा (ctr+D). त्यामुळे सिलेक्‍ट केलेला एरिया डिसिलेक्‍ट होईल.
7) आता या लेअरला ट्रान्स्परन्ट करण्यासाठी लेअर पॅलेटवरील ब्लेंडींग मोड ओव्हरले (overlay) ला सेट करा.

8) लेअर पॅलेट ऑप्शनवरील लेअर स्टाईल आयकॉनवर क्‍लिक करून लेअर स्टाईल विंडो ओपन करा. त्यापैकी ड्रॉप शॅडो ऑप्शन सिलेक्‍ट करून पुढे दाखवल्याप्रमाणे सेटिंग्ज करा.

9) आता इनर शॅडो ऑप्शन सिलेक्‍ट करून खाली दाखविल्याप्रमाणे सेटिंग्ज करा.

तुम्ही करत असलेला पाण्याचा थेंब खाली दाखविल्याप्रमाणे दिसला पाहिजे. एक महत्त्वाची गोष्ट... तुम्ही घेतलेली बॅकग्राऊंड आणि पाण्याच्या थेंबाचा आकार लक्षात घेऊन तुम्हाला या सेटींग्जमध्ये कमीअधिक चेंजेस करावे लागण्याची शक्‍यता आहे.

आता या थेंबाला जिवंतपणा आणण्यासाठी त्यावर हायलाईट देऊया.

10) आता यावेळी किबोर्डवरील X हि कि प्रेस करा. यामुळे फोरग्राऊंडचा कलर बॅकग्राउंडला आणि बॅकग्राउंडचा कलर फोरग्राउंडला येईल. म्हणजे आता व्हाईट हा तुमचा फोरग्राऊंड कलर असेल. आता एक हार्ड ब्रश सिलेक्‍ट करा. साईज 6 पिक्‍सेल असावा. (अर्थात हा साईज तुमच्या थेंबाच्या साईजवर अवलंबून आहे.) एक नवील लेअर अॅड करा. या नवीन लेअरवर या ब्रशने थेंबाच्या वरच्या बाजूला डाविकडे दाखवल्याप्रमाणे क्‍लिक करून हायलाईट अॅड करा. बस... झाला तुमचा पाण्याचा थेंब तयार.

मला माहित असलेली ही सोपी पद्धत. यापेक्षा सोपी पद्धत तुम्हाला माहित असेल तर जरूर कळवा.

काही टिप्स.

1) शक्‍यतो पाण्याचा थेंब आणि हायलाईट तयार करताना लेअर ग्रुपचा वापर करणं अधिक सोयिस्कर आहे. लेअर ग्रुप मुळे तुम्ही हा लेअर ग्रुप वेगळ्या लेअरवर सहज कॉपी करू शकता. त्याचप्रमाणे हा लेअर ग्रुप तुम्ही मुव्ह टूलचा वापर करून हलवू शकता. तसेच ट्रान्सफॉर्म कमांड वापरून त्याला लहान मोठाही अगदी सहज करू शकता. (लहान- मोठा आकार करताना शिफ्ट की दाबून ठेवायला विसरू नका).

2) थेंबाचा आकार लहान- मोठा केल्यावर त्याप्रमाणे ड्रॉप शॅडोचा आकार बदलायला विसरू नका.
तुमच्या प्रतिक्रिया जरूर कळवा. लवकरच भेटूयात आणखी काही अशाच सोप्या गोष्टींसह.